e2-e4

დედოფლის ბედნიერებისთვის მებრძოლი პაიკის ბლოგი

Posts Tagged ‘თვითმკვლელობა

ხელისგულები კლაკიორთა ხელში

გაცნობებთ, რომ ხელისგულების საკმაოდ დიდი რაოდენობა მოხვედრილია ბოროტმოქმედთა ხელში, რომლებიც დაუნდობლად იყენებენ ხელისგულებს ტაშისთვის. მსგავსი უმსგავსო ქმედება იწვევს ჯაჭვურ რეაქციას, დამნაშავეთა გავლენის ქვეშ ექცევიან უდანაშაულო ადამიანები, რომლებიც ასევე იწყებენ ტაშის კვრას, რითიც საბოლოოდ ისევ და ისევ ხელისგულები ზარალდებიან.

არავინ დაობს, ხელისგულების ერთ–ერთი საპატიო მისია სწორედ ტაშის ახმიანებაა, მაგრამ ეს მაშინ, როცა აპლოდისმენტებით გამოხატული ემოციები, მოწონება, პატივისცემა ნამდვილი და გურწფელია, და არა მაშინ როცა  აპლოდისმენტების უკან ბოროტი ძალები დგანან რომლებიც ტაშს ფულზე ყიდიან ან ყიდულობენ.

გასულ საუკუნეებს თუ გადავხედავ ვნახავთ, რომ დაახლოებით 1820 წლიდან ევროპულ ქვეყნებში ასპარეზზე გამოდიან ახალი პროფესიის ადამიანები – კლაკიორები. ისინი ფულის სანაცვლოდ თეატრალურ და საკონცერტო წარმოდგენებს ესწრებოდნენ და შესაბამის მომენტში იწყებდნენ ტაშის დაკვრას. საკმარისი იყო რამდენიმე კლაკიორს ტაში დაეკრა და მთელი დარბაზი მათ დაკრულზე იწყებდა ცეკვას… უხ, უკაცრავად, მინდოდა მეთქვა ტაშის დაკვრას მეთქი. ამით იქმნებოდა წარმატების ილუზია, რაც მომდევნო დღეებში დარბაზის სრულად შევსებას უზრუნველყოფდა.

ცნობილი რუსი საოპერო მომრერალი შალიაპინი იხსენებს: ჩემთან სახლში ვიღაც კლაკიორთა შეფი მოვიდა და აპლოდისმენტების ყიდვა შემომთავაზაო. ეს ამბავი “ლა სკალას” სცენაზე გამოსვლის წინ მოხდა, 1901 წელს. შალიაპინს ტაში არ უყიდია. კლაკიორები არტისტებთან სახლში სტუმრობით ხშირად არ იწუხებდნენ თავს და განცხადებებ ტაშის გაყიდვის თაობაზე პირდაპირ გაზეთის საშუალებით აქვეყნებდნენ მომსახურების ფასებთან ერთად. შესაბამისი თანხის გადახდის შემთხვევაში ისინი აპლოდისმენტების გარდა ბრავო, ბრავო და ბის, ბის ძახილსაც პირდებოდნენ თავიაანთ კლიენტებს. მოკლედე, კლაკიორთა ბიზნესი ყვაოდა, და ეს ყველაფერი საჯაროდ ხდებოდა.

საინტერესოა, მაინც რა განაპირობებდა კლაკიორთა საქმიანობის წარმატებას? გეტყვით, რა განაპირობებდა და ფსიქოლოგიაში კარგად ცნობილი სოციალური მტკიცებულების ფენომენი. მოგეხსენებათ როგორ გვიყვარს ადამიანებს სხვისი მიბაძვა, ძალიან გვიყვარს. ხშირად სარკეც კი ვერ გაიმეორებს მის წინ მდგომი ადამიანის მიმიკებს ისე ზუსტად, როგორც ჩვენ შეგვიძლია, რომ  მაგალითად მივბაძოთ მეზობელს. ვბაძავთ და ვიმეორებთ ერთმანეთის ქმედებებს ყველაფერში.

ალბათ, გახსოვთ თუ რა შედეგი მოჰყვა თავის დროზე გოეთეს წიგნის, “ახალგაზრდა ვერტერის ვნებანი”, გამოცემას ევროპის მრავალ ქვეყანაში – ძალიან ბევრმა ადამიანმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა, ისევე როგორც წიგნის მთავარმა გმირმა. ზოგმა შეიძლება იფიქროს რომ ეს შედეგი წიგნის მაღალმა მხატვრულმა დონემ გამოიწვია, თუმცა მთლად ასეც არ არის საქმე. ამერიკაში ჩატარებული კვლევების თანახმად გაირკვა, რომ იმ რეგიონში, სადაც გაზეთის პირველ გვერდზე იბეჭდებოდა თვითმკვლელობის შესახებ დეტალური ინფორმაცია და ეს ფაქტი ფართო მსჯელობის საგანი ხდებოდა, ამის შემდეგ აღნიშნულ რეგიონში თვითმკვლელობების რიცხვი მკვეთრად იზრდებოდა. ასევე იზრდებოდა ავტოკატასტროფების შედეგად დაღუპული ადამიანების რაოდენობაც. (ასე რომ ფრთხილად იყავით, თუ ჩვენთანაც გავრცელდა ინფორმაცია თვითმკვლელობის შესახებ, მანქანით მგზავრობის დროს ერთი ღვედი იმიტომ უნდა შეიკრათ რომ პატრულმა არ დაგაჯარიმოთ, მეორე ღვედი კი იმიტომ რომ უფრო უსაფრთხოდ იმგზავროთ.) ეს კვლევები ადასტურებს თუ რამხელა გავლენა აქვს სოციალური მტკიცებულების პრინციპს ადამიანებზე.

სოციალური მტკიცებულების პრინციპი ყველაზე მეტად მაშინ მოქმედებს, როდესაც ადამიანი ისეთ სიტუაციაში ხვდება, სადაც დარწმუნებული არ არის თუ როგორ უნდა მოიქცეს და სხვის ქმედებებს ბრმად იმეორებს. ასევე მნიშვნელოვანია მისაბაძი ობიექტი რამდენად, ასე ვთქვათ “ჩვენიანია”. მაგალითად, სულაც არაა გასაკვირი თინეიჯერი გოგო თავის თანატოლს თუ მიბაძავს ტანსაცმლის შერჩევაში და არა მოხუც ბებოს.

კლაკიორებს მივუბრუნდები. ჰეი, თქვენ, დაეხსენით ხელისგულებს! შეერთდით, შეერთდით, მაგრად ჩაჭიდეთ ერთმანეთს ხელები რომ თქვენი ტაშის ხმა ვეღარ გავიგო. თუმცა ტყუილად არ ვყვირი?! ჩემი კლავიატურა უფრო მალე გაცვდება ამ სიტყვების წერით ვიდრე კლაკიორთა არმიის ხელისგულები ტაშის კვრით. სამწუხაროდ კლაკიორებმა ხელოვნების გარდა სხვა სფეროებშიც შეაღწიეს, პოლიტიკას ვგულისხმობ. ჯორჯ ბუში უმცროსის გამოსვლას ვუსმენდი, კონგრესში გამოდიოდა სიტყვით და თითქმის ყოველი წინადადების შემდეგ დარბაზში ტაშის ხმა ისმოდა. დათვლა დავაპირე. წუთში სამჯერ, ოთხჯერ, ხუთჯერ… სათვალავი ამერია.

არა და რა კარგი მოგონებაა ტაში. ტაში ჯაზური მუსიკის ცოცხლად შესრულების დროს, მაგარია! ტაში “ბარსელონას” თამაშის ყურების დროს, ფეხბურთელების მორიგ სასწაულზე ჩემი ხელისგულები ავტომატურად რომ იწყებენ მოძრაობას. (მექანიკურია ბიძია მაურინიო) ერთი სიტყვით აპლოდისმენტების უამრავი კარგი ნაირსახეობა არსებობს, თუნდაც ირონიული, მაგრამ ეს ხელისგულებიდან გამოწოვილი ყალბი ტაში არ მომწონს.

Advertisements

ჰორმონები არ ხუმრობენ

with 7 comments

სიმაღლეზე მხტომელი სპორტსმენი, ქალბატონი დორა რატენი, 1936 წლის ბერლინის ოლიმპიადაზე გერმანიის სახელით იღებდა მონაწილეობას. დორა გამოვიდა სარბენ ბილიკზე, გაირბინა, ახტა, გადახტა და მხოლოდ მეოთხე ადგილს დასჯერდა. არადა მესამე რაიხი, საკუთარ კედლებში გასამართი ოლიმპიადისთვის განსაკუთრებულად ემზადებოდა. მათ სურდათ დაემტკიცებინათ არიული სისხლის უპირატესობა სხვა ერებთან შედარებით. ამისათვის ფაშისტური მთავრობა ყველაფერს აკეთებდა. ”ყველაფრის კეთების” დამადასტურებელი ფაქტი კი ის გახლავთ, რომ  მოგვიანებით, როცა დორა რატენს უკვე მოგებული ჰქონდა ევროპის ჩემპიონატი, სიმართლე გამჟღავნდა – ”ქალბატონი დორა” ვაჟბატონი აღმოჩნდა. სპორტსმენმა აღიარა რომ მას აიძულეს ქალის სახელით ასპარეზობა, და ის სამი წელი, რომლის მანძილზეც იგი ქალად ასაღებდა თავს, ყველაზე საშინლი პერიოდი იყო მის ცხოვრებაში.

არსებობს ცნობები, თითქოს, ერთ დროს რომის პაპი ქალი ყოფილა ”კაცის ფორმაში” გადაცმული. თუმცა ამ ცნობის ბოლომდე დადასტურება ვერ ხერხდება, კათოლოკური ეკლესიაც კატეგორიულად უარყოფს ამ ფაქტს, ამიტომ თქვენის ნებართვით ისევ სპორტულ ასპარეზს მივუბრუნდები, სადაც ქალის სახელით მამაკაცების გამოსვლის სხვა შემთხვევებიც გვხდება.

პოლონელი სპორტსმენი ქალი, ვალასევიჩი, სპორტულ სარბიელზე გასული საუკუნის 30-იან წლებიდან გამოჩნდა და გამარჯვებას, გამარჯვებაზე აღწევდა. მთელი კარიერის მანძილზე უამრავი მედალი მოიპოვა და მსოფლიოში ერთ-ერთ საუკეთესო მძლეოსან ქალად ითვლებოდა. შემდეგ იგი ამერიკაში გადასახლდა და გათხოვდა კიდეც, თუმცაღა მალევე დაშორდა მეუღლეს. ვალასევიჩი ქუჩაში მოულოდნელად ატეხილი სროლის დროს დაიღუპა, მორგში კი მის საიდუმლოს ფარდა აეხადა – მას როგორც ქალის, ასევე კაცის სასქესო ორგანოები აღმოაჩნდა.

თუმცა, ყოველთვის ერთი შეხედვით ძნელია იმის დადგენა ქალი მართლა ქალია თუ არა. 2009 წლის ბერლინის მსოფლიო ჩემპიონატზე მძლეოსნობაში, 800 მ. გარბენში ქალთა შორის გაიმარჯვა სამხრეთ აფრიკელმა კასტერ სემენიმ. მისი მამაკაცური აღნაგობის გამო გაჩნდა ეჭვი რომ ის კაცი იყო. ანალიზის შედეგად ცნობილი გახდა – სემენის ორგანიზმში მამაკაცური ჰორმონის, ტესტესტორინის დოზა სამჯერ მეტი აღმოჩნდა, ვიდრე ნორმალურ ქალს შეიძლება ჰქონდეს. ამის შემდეგ მას ჩაუტარდა გენდერული ტესტი, რომლითაც უნდა გაირკვეს მისი სქესი.(!) ბოლოს გავრცელებული ინფორმაციით, მსოფლიოს მძლეოსნობის ფედერაცია არ აპირებს სპორტსმენისთის ოქროს მედლის ჩამორთმევას და არც ტესტის შედეგებს გამოაცხადებს საჯაროდ. შეგახსენებთ რომ 2006 წელს, ინდოელ მძლეოსანს ჩამოართვეს მოგებული მედალი, იმის გამო, რომ ის თურმე ქალი კი არა და კაცი ყოფილა.  ამან სპორტსმენზე ფსიქოლოგიურად ძალიან ცუდად იმოქმედა. მას თვითმკვლელობის მცდელობაც ჰქონდა. საბედნიეროდ ექიმებმა მისი გადარჩენა მოახერხეს.

მართლა უცნაური იქნება უცებ რომ მოვიდნენ და გითხრან: აქამდე თუ თავი ქალი/კაცი გეგონა, ახლა გაირკვა რომ თურმე კაცი/ქალი ყოფილხარო. ნამდვილად რთულად არის ადამიანის ორგანიზმი მოწყობილი, ვერაფერს იტყვი, მხატვარ ფერნანდო ვისენტეს ნახატი ქალის ანატომიის თავისებურებებით:

1965 წელს, კანადაში დაიბადა ბავშვში, ბრიუს რეიმერი. ბავშვს დაბადებისთანავე ოპერაციის გაკეთება დასჭირდა. ქირურგიული ჩარევის დროს ექიმის დაუდევრობით, ბიჭს მთლიანად დაუზიანდა სასქესო ორგანოები. შეწუხებულმა მშობლებმა დასახმარებლად ფსიქოლოგ ჯონ მანის მიმართეს. ფსიქოლოგმა მშობლებს ურჩია რომ ბავშვი ისე აღეზარდათ როგორც გოგო. ბავშვს კიდევ ერთი ოპერაციის შედეგად ყველაფერი მოაჭრეს რისი მოჭრაც შეიძლებოდა, ბრიუს სახელი შეუცვალეს – ბრენდა დაარქვეს და მისი გოგოდ აღზრდა დაიწყეს. ფსიქოლოგ ჯონ მანის თეორიის მიხედვით, ადამიანის სქესობრივი კუთვნილება ბუნებაზე კი არ იყო დამოკიდებული, არამედ იმაზე თუ როგორ გაზრდიდნენ მას ბავშვობიდან. სწორედ ამის დასამტკიცებლად გამოიყენა ეს შემთხვევა და სასტიკი ექსპერიმენტის ჩატარებაც ამისთვის დასჭირდა.

თავდაპირველად ყველაფერი თითქოს კარგად მიდიოდა, ბრენდა თოჯინებით თამაშობდა, ფსიქოლოგი კი თავისი წარმატების შესახებ სამეცნიერო სტატიებს წერდა და თავს იწონებდა. მაგრამ ყველაფერი მალევე აირია, როგორც კი ბავშვი წამოიზარდა. იგი უკვე აშკარად ამჟღავნებდა მამაკაცურ თვისებებს. მიუხედავად ამისა მოზარდს მკერდის გასაზრდელად სპეციალურ წამლებს აძლევდნენ. შემდეგ ჯონ მანიმ მშობლებს მოსთხოვა რომ ბავშვისთვის კიდევ ერთი ოპერაცია გაეკეთებინათ,  რათა მისთვის ქალის სასქესო ორგანოები გადაენერგათ. ამ მოთხოვნაზე მოზარდმა წინააღმდეგობა გასწია და რამოდენიმეჯერ თვითმკვლელობაც სცადა, მაგრამ გადარჩა. მშობლებიც ძალიან განიცდიდნენ შვილის მდგომარეობას და თავს დამნაშავედ გრძნობდნენ.  ბრენდამ სიმართლე გაიგო და გადაწყვიტა ნორმალურ ცხოვრებას დაბრუნებოდა.  ბრენდა გახდა დევიდი. 1997 წელს მას მამაკაცის ორგანოები გადაუნერგეს, დაოჯახდა კიდეც, მაგრამ როგორც ჩანს წარსულში გადატანილმა ფსიქოლოგიურმა სტრესმა თავი იჩინა და 2004 წელს დევიდმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.